W rehabilitacji istotna jest kompleksowość postępowania

                                                                         REHABILITACJA

 

Rehabilitacja jest to kompleksowe postępowanie, mające na celu przywrócenie możliwie pełnej sprawności fizycznej i psychicznej, a dzięki temu zdolności do pracy, zarobkowania i bania czynnego udziału w życiu społecznym. Jest to proces, który powinien się rozpocząć możliwie jak najwcześniej, pod okiem interdyscyplinarnego zespołu specjalistów dobranych indywidualnie do potrzeb każdego pacjenta, trwający odpowiednio długo, aż do uzyskania jak najpełniejszej sprawności. Sama rehabilitacja nie musi być koniecznie realizowana w warunkach szpitalnych, ale może przebiegać w domu pacjenta. Szczególnie w przypadku chorych, którzy nie są w stanie samodzielnie się poruszać i nie mają możliwości dotarcia do placówki rehabilitacyjnej. Terapeuta dojeżdża do pacjenta.

W skład zespołu wchodzą wyspecjalizowani terapeuci, którzy pracują metodami specjalnymi, takimi jak: terapia manualna i obrzękowa, masaż, elementy osteopatii i chiropraktyki, PNF, McKenzie, kinezjotaping, trening funkcjonalny. Mają również możliwość wykonania zabiegów fizykoterapeutycznych, jak: laseroterapii, ultradźwięków, elektrostymulacji i pola magnetycznego.

W razie potrzeb, terapeuta pomaga dobrać sprzęt pomocniczy i zaopatrzenie ortopedyczne, niezbędne w procesie usprawniania.

 

Terapia manualna jest to nic innego, jak manualna – hands on – praca terapeuty z ciałem , oczywiście pamiętając i kładąc nie mniejszy nacisk na psychologiczny aspekt relacji międzyludzkich.  Jako koncepcja badania i leczenia zajmuje się diagnozowaniem i leczeniem zaburzeń strukturalnych narządu ruchu tj. kości, stawy, mięśnie, nerwy. Dzięki rozbudowanemu schematowi wnikliwego badania różnicującego, fizjoterapeuta jest w stanie za pomocą szczegółowego wywiadu i palpacji odnaleźć zaburzone struktury, stwierdzić stopień ich uszkodzenia oraz przeanalizować mechanizmy pojawienia się dolegliwości. Tym samym stawia hipotezę zaburzenia strukturalnego. Przyczyna dolegliwości leży często w dysproporcji pomiędzy możliwościami tkanki do przyjmowania obciążenia, a jej rzeczywistym obciążaniem. Leczenie polega na zniesieniu tej dysproporcji i przywracaniu fizjologicznej „symbiozy” pomiędzy stawami, mięśniami i strukturami nerwowymi.
W celu stymulacji  powrotu równowagi, terapeuta posługuje się różnymi  technikami  trakcji i mobilizacji stawów, neuromobilizacji, rozciąganiu, masażu i rozluźniania tkanek miękkich, drenażu i manipulacji.
Kompleksowa terapia obrzękowa .

Układ limfatyczny jest układem wspomagającym system żylny w odprowadzaniu i transportowaniu substancji , które nie mogą być usunięte z tkanki łącznej przez naczynia żylne. Mogą to być produkty metabolicznych, obumarłe , zmutowane oraz obce antygenowo komórki  – bakterie, wirusy, grzyby, pasożyty oraz nieorganiczne cząsteczki, które wniknęły przez naskórek lub śluzówkę do głębszych warstw tkankowych. Obrzęk limfatyczny występuje na skutek wrodzonej niewydolności lub uszkodzenia układu limfatycznego, powodujących obniżoną wydajność odpływu chłonki  – limfy. W następstwie zalegania chłonki dochodzi do ciężkich zaburzeń funkcji tkanek i narządów oraz zastępowania ich struktur komórkowych przez tkankę łączną i tłuszczową. Często dochodzi do nawracających zapaleń skóry i naczyń chłonnych. Głównym celem kompleksowej terapii obrzękowej jest zmniejszenie, ustabilizowanie oraz usunięcie obrzęków, krwiaków i zastojów. Polega ona na technikach mających na celu łagodne i delikatne „przepychanie” wody i białek w kierunku obszaru ujściowego. Jest  niezastąpiona po urazach, zabiegach chirurgicznych, mastektomii. Stosuje się manualny drenaż limfatyczny, pozycje ułożeniowe, kompresję, terapię ruchową i oddechową.

PNF – torowanie nerwowo-mięśniowe.
PNF jest koncepcją posiadającą własną filozofię i zasady pracy z pacjentem. Podstawowym celem terapii jest praca nad funkcją, której chory potrzebuje. Siła mięśni, zakres ruchu, to, co jest ważne w tradycyjnym postępowaniu terapeutycznym, jest tylko środkiem do uzyskania celu jakim jest funkcja.  Koncepcja ta zaleca postrzeganie chorego w sposób całościowy, wykorzystując do terapii silne i zdrowe regiony ciała. Umożliwia to pełne wykorzystanie rezerw tkwiących w organizmie, motywuje do dalszego działania, a co najważniejsze zapewnia bezbolesną pracę, bez traumatyzujących psychicznie i fizycznie doznań. Chory powinien być partnerem fizjoterapeuty, określającym zakres i granice działania. To on ustala cele terapii. Terapeuta ma w tym wypadku rolę doradczą. Dzięki takiemu podejściu chory nawet z dużą dysfunkcją zachowuje dobrą motywację i jest pozytywnie nastawiony do współpracy z terapeutą. Opierając się na wzorcach ruchowych, wykorzystuje się mechanizmy pobudzania, torowania, rozprzestrzeniania napięcia mięśniowego, dążąc do jego skoordynowanej pracy. Pacjent wraz z terapeutą uczy się na nowo obracać, siadać, wstawać i chodzić.

McKenzie

System diagnostyczno-terapeutyczny. Kładzie nacisk na edukację pacjenta co do biomechanicznych zależności nawyku postawy i ruchu, a przeciążenia kręgosłupa i zrozumienie przez niego istoty problemu.

Oferuje ona system samodzielnego radzenia sobie z bólem. Filozofia samowystarczalności w radzeniu sobie ze swoim problemem stanowi podstawę metody. Techniki terapeutyczne są istotną częścią leczenia w niektórych przypadkach. Jednakże najważniejszym aspektem procesu leczenia jest maksymalizacja efektu autoterapii pacjenta.
Terapeuta posługuje się szeroką gamą czynników czysto mechanicznych; od tych generowanych siłami samego pacjenta poprzez indywidualnie dobrany program ćwiczeń zależnie od rodzaju zespołu bólowego oraz od etapu leczenia, do rozmaitych procedur czysto manualnych, a więc mobilizacji i wyjątkowo rzadko manipulacji, zawsze według zasady stopniowania siły bodźca. Nadrzędnym jednak celem metody jest ograniczenie liczby nawrotów realizowane przez samego pacjenta. Świadomy swoich nawyków, eliminuje te, które przyczyniają się do pogorszenia, a rozwija utrzymujące go w zdrowiu.

Neuromobilizacje polegają na napinaniu lub uruchamianiu nerwów przez odpowiednie kombinacje ustawień i trakcji. Są rodzajem terapii manualnej, w której na układ nerwowy działa się bezpośrednio, przez pociąganie nerwu, w celu usprawnienia jego elastyczności i ruchomości. Postępowanie takie ma na celu normalizację zakłóconej pobudliwości i intensywności procesów nerwowych, a przez to pełniejsze przekazywanie informacji w organizmie i usprawnienie procesów naprawczych – gojących. Często pozwala ono na, nieomal natychmiastową, poprawę funkcji i zlikwidowanie bolesności oraz na szybszą regenerację podrażnionych tkanek . Główną ideą leczenia poprzez neuromobilizacje jest diagnostyka układu nerwowego, także wegetatywnego, w aspekcie wykrywania patologicznych napięć w,  i wokół struktur nerwowych oraz  próba ich zlikwidowania.
Kinesiology Taping to metoda, która pozwala na osiąganie rezultatów terapeutycznych przez działanie sensoryczne plastra kinesiology tape. Aplikacje plastra nie mają w większości zastosowań charakteru korekcji mechanicznej, lecz przeważnie działanie sensoryczne poprawiające funkcjonowanie lokalne lub wpływanie na dysfunkcje znajdujące się poza obszarem objawu. Łączy elementy medycyny europejskiej i dalekowschodniej gdzie nie leczy się samych objawów, a ich przyczyny. U podstaw działań terapeutycznych leży przerwanie błędnego kola bólu co jest ważnym działaniem, ale niezwalniającym terapeuty do wyjaśnienia i leczenia dysfunkcji, która prowokuje objawy.
W terapii wykorzystujemy plaster o parametrach zbliżonych do właściwości ludzkiej skóry. Poprzez aplikację plastra dajemy możliwość przywrócenia funkcji.
Taping jest dobrze akceptowany przez pacjentów. Efekt poprawy jest zauważalny bezpośrednio po aplikacji i utrzymuje się po jej usunięciu.

 

Terapia ultradźwiękami.

Jest to zabieg polegający na oddziaływaniu ultradźwiękami . Ultradźwięki wytwarzane są przez specjalną głowicę i przekazywane tkankom w celu wywołania w nich działania cieplnego, mechanicznego i fizykochemicznego. Dzięki zastosowaniu tej metody w tkankach dochodzi do wewnętrznego przegrzania, a w następstwie do rozluźnienia tkanki. Pobudzona zostaje przemiana i rozpad białek, wody na H i OH, tworzenie bardziej elastycznej i wytrzymałej formy kolagenu w bliźnie, związków aktywnych biologicznie. Hamuje procesy zapalne, przyspiesza wchłanianie tkankowe, zmniejsza  napięcie mięśni, działa przeciwbólowo.

 

 

Terapia laserem biostymulacyjnym.

Polega na aplikowaniu w chore miejsca wiązki skoncentrowanej światła laserowego, o odpowiednich parametrach co do jego długości fali, częstotliwości i mocy. Stymuluje regeneracje błon komórkowych tkanki kostnej i tkanek miękkich, przyspieszania gojenia się ,regeneracji i wytwarzania substancji przeciwbólowych.

 

Laser wysokoenergetyczny

Jest to terapia laserem wysokiej mocy o dawce 50 razy większej od lasera biostymulacyjnego. Dzięki temu wiązka laseroterapii penetruje głębiej i ma silniejsze działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i regeneracyjne.
Pole magnetyczne niskiej częstotliwości.

Zmiany biologiczne w tkankach powstające pod wpływem pulsującego pola magnetycznego niskiej częstotliwości, są wynikiem reakcji wazodylatacyjnej – rozszerzenia włośniczkowych naczyń krwionośnych i poprawy unaczynienia, stymulacji regeneracji włókien nerwowych, przyspieszenia przemiany materii i tworzenie aktywnych substancji przeciwzapalnych.Następcze działanie miorelaksacyjne, przeciwobrzękowe, detoksykacyjne i przeciwbólowe znajduje szerokie zastosowanie w wielu schorzeniach.

 

Elektroterapia

Dział lecznictwa fizykalnego, w którym do celów leczniczych wykorzystuje się prąd stały, prądy impulsowe małej, średniej i wysokiej częstotliwości:
jonoforeza – określana także jako transfer jonów, polega na wprowadzeniu do ustroju za pomoca prądu stałego związków chemicznych w celach terapeutycznych. Pod działaniem prądu stałego cząstki rozpadają się na jony i gromadzą pod powierzchnią skóry zależnie od polaryzacji elektrody. Rezultaty zabiegu zależą od wprowadzonego leku i charakteru choroby.
galwanizacja – zabieg przy użyciu prądu stałego:
-galwanizacja anodowa – uzyskujemy zmniejszenie pobudliwości nerwu i mięśnia na bodziec prądu – działanie przeciwbólowe, łagodzące.
-galwanizacja katodowa – uzyskujemy zwiększoną pobudliwość nerwów i mięśni na bodziec prądu – działanie pobudzające, drażniące.
prądy TENS – metoda zwalczania bólu zarówno przewlekłego jak i ostrego. Tego rodzaju zabieg przyczynia się do zwiększania syntezy endorfin i wydłużania okresu bez dolegliwości bólowych.

prądy diadynamiczne – szczególną ich cechą jest działanie przeciwbólowe i przekrwienne. Rozszerzenie naczyń krwionośnych zachodzące pod wpływem prądów diadynamicznych jest silniej wyrażone niż w przypadku działania prądu stałego. Prądy diadynamiczne pobudzają włókna autonomiczne układu nerwowego odpowiedzialne za rozszerzenie naczyń, stymulując wzmożenie aktywności naczyniowej, lepsze ukrwienie tkanek, usprawnienie ich odżywiania. Wpływ ten ma duże znaczenie praktyczne, szczególnie w leczeniu obrzęków pourazowych, zaburzeń trofiki oraz ukrwienia obwodowego tkanek. Prądy diadynamiczne można wykorzystywać w leczeniu zespołów bólowych, przebiegających ze wzmożeniem napięcia mięśni.
prądy interferencyjne – są przemiennymi prądami średniej częstotliwości modulowanymi sinusoidalnie z małą częstotliwością.
Mają działanie przeciwbólowe, rozluźniające, poprawiające ukrwienie.
prądy Traberta – złożone z impulsów o przebiegu prostokątnym, czasie trwania impulsu 2ms oraz czasie przerwy 5ms. Charakteryzują się szczególnie silnie wyrażonym działaniem pobudzającym. Wykorzystywane do wywoływania skurczów mięśni szkieletowych, w których uzyskuje się zmniejszenie ich napięcia.
elektrostymulacja nerwów i mięśni – zapobiega  zanikom mięśni, utrzymuje jak największą zdolność ich skurczu, poprawiając ich wydolność. Może być stosowana w celu rozluźnienia mięśnia.
Terapia falami uderzeniowymi wykorzystuje lecznicze cechy fali akustycznej o specyficznych właściwościach, tj. wysokim, skokowym ciśnieniu uwalnianym w bardzo krótkim czasie. Energia ta przekazywana jest do organizmu poprzez aplikator przyłożony do skóry, z którą sprzęgany jest za pomocą żelu. Dzięki penetracji fal w głąb ciała, przy odpowiednio dobranych parametrach zabiegowych, terapia ta jest skuteczna w leczeniu procesów chorobowych zlokalizowanych zarówno w powierzchniowych, jak i w głębszych tkankach.

Terapia falami uderzeniowymi swoje działanie przeciwbólowe zawdzięcza blokowaniu wyzwalania i przekazywania sygnałów bólowych poprzez nieinwazyjne drażnienie błon komórkowych i zakończeń nerwowych. Ponadto dostarczane bodźce energetyczne stymulują metabolizm, polepszając cyrkulację krwi oraz syntezę kolagenu, co wpływa na znaczne przyspieszenie regeneracji tkanek miękkich. Może być stosowana w celu rozluźnienia mięśnia.

Materiał przygotował:  mgr Bartłomiej Czerwiński , Specjalistyczne Centrum Pomocy